Czym jest urna? – Historia i znaczenie urny

Urny pogrzebowe należą do najstarszych przedmiotów stworzonych przez człowieka, a ich historia w niemal każdej kulturze liczy tysiące lat. Ten przewodnik wyjaśnia, czym jest urna, skąd pochodzi to słowo oraz jak zmieniała się praktyka kremacji i przechowywania prochów od epoki kamienia do dziś.

Szybka odpowiedź: Urna pogrzebowa to naczynie, w którym przechowuje się prochy człowieka lub zwierzęcia po kremacji. Słowo to wywodzi się z łacińskiego „urna”, oznaczającego dzban lub wazę. Najstarsze znane urny pochodzą z około 7000 r. p.n.e. z Jiahu w Chinach. Praktyka ta rozprzestrzeniła się w epoce brązu, w starożytnej Grecji i Rzymie, po czym zanikła wraz z początkami chrześcijaństwa, by powrócić ze zdwojoną siłą pod koniec XIX wieku. Obecnie kremacja jest najczęstszym wyborem w Wielkiej Brytanii (ponad 77%) i zyskuje na popularności w całej Europie oraz Ameryce Północnej.

Co oznacza słowo „urna”?

„Urna” pochodzi od łacińskiego słowa urna, oznaczającego dzban lub wazę; niektórzy łączą je również z czasownikiem urere, czyli „palić”. Choć historycznie w urnach przechowywano wszystko – od gorących napojów po karty do głosowania – dzisiaj termin ten najczęściej odnosi się do naczynia na prochy osoby zmarłej. Większość z nich jest w jakiś sposób zdobiona.

Czym jest urna pogrzebowa?

Urna pogrzebowa to naczynie wykonane w celu przechowywania prochów. Występują one w wielu kształtach, rozmiarach i materiałach. Mogą stanowić miejsce wiecznego spoczynku prochów, przechowywane w domu, kolumbarium lub krypcie. Przechowywanie prochów w urnie pozwala rodzinie zachować bliskość z ukochanym zwierzęciem lub umieścić je w miejscu publicznym, gdzie przyszłe pokolenia będą mogły oddać mu cześć.

Jak stara jest praktyka kremacji?

Najstarsze znane urny odkryto w Jiahu w Chinach, gdzie 32 urny różnych rozmiarów (sugerujące pochówki zarówno dorosłych, jak i dzieci) datuje się na około 7000 r. p.n.e. Szacuje się, że akt zamiany ciała w prochy sięga początków epoki kamienia, około 3000 r. p.n.e., prawdopodobnie w Europie i na Bliskim Wschodzie, gdzie zdobiona ceramika z epoki kamienia w zachodniej Rosji uważana jest za naczynia na prochy.

Kremacja rozwinęła się w epoce brązu (od 2500 do 1000 r. p.n.e.), docierając na Wyspy Brytyjskie i Półwysep Iberyjski, a cmentarze przeznaczone dla prochów zaczęły pojawiać się na Węgrzech, we Włoszech, w Europie Północnej i Irlandii. Około 1000 r. p.n.e., w epoce mykeńskiej, kremacja była powszechna w starożytnej Grecji, a Iliada Homera opisuje ją jako godne zakończenie dla wojowników poległych w walce. W Cesarstwie Rzymskim była zarezerwowana dla szanowanych członków społeczeństwa, a prochy przechowywano w urnach w budynkach przypominających kolumbaria.

Wraz z rozwojem wczesnego chrześcijaństwa pod koniec epoki rzymskiej, od kremacji odstąpiono. Uznawano ją za praktykę pogańską i zaczęto preferować pochówek w ziemi – zmianę tę utrwalił Konstantyn Wielki w IV wieku. W średniowieczu kremację stosowano nawet jako formę kary i przez stulecia pozostawała ona rzadkością na Zachodzie.

Kiedy kremacja ponownie stała się popularna?

Nowoczesne odrodzenie nastąpiło pod koniec XIX wieku. W Anglii szybki wzrost liczby ludności po 1800 roku wywarł presję na cmentarze parafialne, a od lat 50. XIX wieku brak miejsca na pochówki skłonił parlament do promowania cmentarzy. Model urny zaprezentowany przez Włocha Brunettiego na Wystawie Światowej w Wiedniu w 1873 roku przyciągnął uwagę, a Sir Henry Thompson, lekarz królowej Wiktorii, założył w 1874 roku Cremation Society of England, co doprowadziło do powstania pierwszych krematoriów w Woking w Anglii i Gotha w Niemczech.

Ameryka Północna podążyła tą samą drogą w tych samych latach – pierwsze krematorium zbudował w Waszyngtonie (Pensylwania) dr Julius LeMoyne, wspierany przez duchownych dążących do reformy pogrzebów oraz lekarzy zaniepokojonych higieną w pobliżu cmentarzy. Około 1900 roku w USA było około 20 krematoriów, a w 1913 roku dr Hugo Erichsen zjednoczył je w ramach Cremation Association of America. Zmieniło się również podejście religijne: Kościół katolicki zniósł zakaz w latach 60. XX wieku, a Kodeks Prawa Kanonicznego z 1983 roku potwierdził, że kremacja nie jest zabroniona.

Jaka jest popularność kremacji dzisiaj?

Kremacja jest obecnie najczęstszym wyborem w Wielkiej Brytanii i zyskuje na popularności w całej Europie oraz Ameryce Północnej. Wskaźnik w Wielkiej Brytanii wzrósł z około 34,7% w 1960 roku do 77,05% w 2017 roku, podczas gdy w Japonii osiągnął około 99% w 2019 roku. Niższy koszt, ograniczona ilość miejsca i rosnące preferencje dla bardziej ekologicznych opcji tłumaczą ten trend. Możesz porównać koszty w naszym przewodniku na temat kosztów kremacji i pochówku.

Jak dawne urny wypadają na tle dzisiejszych?

Dawne urny były często bardzo osobiste. Urny z epoki brązu z Pomorza, znad Bałtyku, miały wyrzeźbione realistyczne twarze, faktury tkanin i wzory tatuaży. Urny z epoki żelaza z Tamilnadu w południowych Indiach zawierały motywy liści i zwierząt, nawiązujące do lokalnych malowideł naskalnych, a urny amazońskie zdobiono szklanymi koralikami zatopionymi w żywicy. Dziś ta sama potrzeba personalizacji pozostaje aktualna: rodziny wybierają urny, które odzwierciedlają wiarę, pasję lub osobowość, niezależnie od tego, czy są to klasyczne i artystyczne wyroby ceramiczne, urny biodegradowalne, które oddają prochy ziemi lub wodzie, czy też dyskretne przedmioty, które w ogóle nie przypominają urn.

Coraz częściej nowoczesne rodziny zachowują również niewielką część prochów w urnie pamiątkowej lub biżuterii z prochami, a kremacja zwierząt stale zyskuje na znaczeniu. Aby uzyskać pomysły na to, co możesz zrobić z prochami, odwiedź naszą sekcję poświęconą temu, co zrobić z prochami po kremacji.

Najczęściej zadawane pytania

Co oznacza słowo „urna”?

Pochodzi od łacińskiego „urna”, oznaczającego dzban lub wazę, i prawdopodobnie wiąże się z „urere” – „palić”. Dziś najczęściej oznacza naczynie przeznaczone do przechowywania prochów osoby zmarłej.

Jak stare są urny pogrzebowe?

Najstarsze znane urny pochodzą z około 7000 r. p.n.e. z Jiahu w Chinach, gdzie odkryto 32 urny różnych rozmiarów. Sama praktyka kremacji może sięgać około 3000 r. p.n.e., czyli początków epoki kamienia.

Dlaczego od kremacji odstąpiono na tak długo?

W miarę rozprzestrzeniania się wczesnego chrześcijaństwa pod koniec epoki rzymskiej, kremację zniechęcano jako praktykę pogańską, a pochówek stał się normą, co zostało wzmocnione za czasów Konstantyna. Przez całe średniowiecze na Zachodzie kremacja pozostawała rzadkością, aż do odrodzenia pod koniec XIX wieku.

Jak powszechna jest dzisiaj kremacja?

Jest to najczęstszy wybór w Wielkiej Brytanii, gdzie wskaźnik wzrósł z około 35% w 1960 roku do ponad 77% w 2017 roku. Zyskuje ona również na popularności w Europie i Ameryce Północnej. W Japonii w 2019 roku osiągnęła poziom około 99%.

Powiązane produkty

Kategorie

Urny dla zwierzątUrny ceramiczneUrny dla kotaUrny dla psaUrny dla małych zwierzątPrzedmioty pamiątkowe